Hunger Games: The Ballad of Songbirds and Snakes, een meesterwerk?
—
# The Ballad of Songbirds and Snakes: wanneer het Kapitol een kleurrijk hel wordt

Sinds zijn uitkomst in 2012 is de cinematografische wereld van Hunger Games erin geslaagd om verder te gaan dan een simpel overlevingsspektakel en diepe politieke kritiek te bieden. Achter de arena’s en de bloedige gevechten schuilt een reflectie op het manipuleren van menigten en systemisch geweld dat de lotbestemmingen van de personages vormt.

Na vier films die de hoofdserie vormen, is nu de beurt aan de eerste prequel om te verschijnen. Dit project, gericht op de jeugd van Coriolanus Snow, had al een ongeëvenaard perspectief op Panem verkend. Echter, The Ballad of Songbirds and Snakes (Lever de soleil sur la moisson) vertegenwoordigde een colossale uitdaging voor de regisseurs en scenarioschrijvers: het verhaal van Haymitch Abernathy vertellen terwijl de kijker zijn tragische lot al kent.

Hoe spanning creëren rondom een onvermijdelijke overlevende? Hoe het publiek doen trillen voor een personage waarvan men weet dat hij aan de dood ontsnapt, terwijl zijn kameraden bestemd zijn voor massaoorlogvoering? Gedragen door de trouwe adaptatie van het gelijknamige boek van Suzanne Collins, slaagt Francis Lawrence er met flair in deze uitdaging. Hij nodigt ons uit om te begrijpen dat het essentiële niet ligt bij de uiteindelijke winnaar, maar bij de exorbitante prijs die overwinning oplegt.

Haymitch: van idealistisch tiener tot gebroken mentor

De plot speelt zich af twintig jaar voor de gebeurtenissen van het eerste deel, tijdens de vijftigste editie van de Hunger Games. Voor deze tweede Expiatie beslist het Kapitol om het aantal tributen te verdubbelen: in plaats van 24 adolescenten zijn het nu 48 kinderen die uit hun families worden gerukt om elkaar in de arena uit te moorden.
Onder hen wordt Haymitch, slechts zeventien jaar oud, geselecteerd samen met drie andere vertegenwoordigers van district 12. Zijn doel? Overleven tegen 47 andere rivalen om zijn familie opnieuw te vinden. Dit synopsis duidt duidelijk aan dat de film niet alleen een nieuwe editie toevoegt aan de Games; het richt zich vooral op het onthullen van de man die achter de alcoholische en cynische figuur schuilt die fans kennen.
Aan het begin van het verhaal heeft Haymitch niets van de bittere en gesloten mentor die Katniss Everdeen later zal ontmoeten. Hij wordt omringd door een liefdevolle familie, hij is verliefd, sober en bezit een zeldzaam altruïsme. Hij behoudt nog steeds de illusie van een belovende toekomst.
De werkelijke vraag die deze prekel stelt, is die van menselijke transformatie: hoe kan een gelukkige tiener, geboren in een verrot systeem, de monster worden dat hij geworden is? De film verkent minder de grote machine van de Games dan wel de manier waarop deze mensen verplettert, inclusief degene die er als winnaars uitkomen.
Slim en respectvol fan service
Deze narratie stelt ons in staat om talrijke bekende personages terug te vinden met een jonger gezicht. Figuren zoals Effie, Plutarch, Mags, Wiress of Beetee maken hun verschijning, waardoor fans hun oorspronkelijke trajectoren kunnen ontdekken. De banden tussen de personages worden zorgvuldig geweven, met uitleg die natuurlijk in het verhaal wordt geïntegreerd.
Hoewel er per se fan service aanwezig is, is dit zelden gratis. Lezers voelen een constante indruk van een adaptatie die elk detail van het narratieve gebouw nauwgezet respecteert zonder onconsistenties toe te voegen. Dit is een doel dat grotendeels bereikt wordt zowel op vlak van narratie als personageconstructie. De film lijkt bedacht voor fans, terwijl hij toegankelijk blijft voor nieuwelingen.
Een revolutionaire visuele esthetiek: het “dodelijke paradijs”
Visueel maakt Francis Lawrence een nieuwe stap ten opzichte van de eerdere films. Waar de prequel over Snow al begon af te wijken van de bleke paletten van de eerste delen, adopteert The Ballad of Songbirds and Snakes een levendige esthetiek gemarkeerd door de jaren 70.
Van kostuums tot decoren cultiveert de film zijn onderscheid. Deze aanpak is vooral zichtbaar in de arena: waar de natuur vijandig en ruw was in de eerste films, ontdekt men hier een oase die zo kleurrijk is als gevaarlijk. Deze evolutie vertaalt minder een wil om de visuele grammatica van de saga opnieuw uit te vinden dan wel een trouwe vertaling van het unieke karakter van de Expiatie-Games bij Suzanne Collins.
Men mag niet vergeten dat dit de bloedigste editie is van de hele saga. Het contrast tussen deze explosie van kleuren en de onverbiddelijke geweld die erin heerst, is opmerkelijk. Het thema van het “dodelijke paradijs” wordt in alle dimensies gerespecteerd: het is mooi, het is licht, en paradoxaal genoeg, het is absoluut afschuwelijk.
De fotografie verdient een speciale vermelding voor zijn gekleurde korrel die de film bijna unieke en herkenbare identiteit geeft. De esthetische zoektocht gaat door in de composities, decoraties en de regie van de actie. Wanneer men afstand neemt van het beeld, wat het meest indrukwekkend blijft, is de aandacht voor details: kostuums, accessoires en omgevingen brengen tot leven de beelden die men al had ingebeeld bij het lezen van het boek.
De beperkingen van een ambitieuze adaptatie
Een zo dichtheid roman adapteren in twee uur en een kwartier was per se een puzzel. Zelfs als het uiteindelijke resultaat bijzonder overtuigend is, moeten sommige elementen onvermijdelijk de afgrond ingaan om te voldoen aan tijdsbeperkingen. De film slaagt er echterin de essentie van het verhaal te vangen terwijl het nieuwe perspectieven opent over de corruptie van het Kapitol en de morele val van een held.
—